Σε ποιες χώρες είναι νόμιμος ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών

Το νομικό καθεστώς των χωρών

Στο επίκεντρο των συζητήσεων έχει μπει το τελευταίο διάστημα ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών στην Ελλάδα.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε προχθές στη συνέντευξή του στην ΕΡΤ με κυρίαρχο θέμα το νομοσχέδιο για τα ομόφυλα ζευγάρια, ότι αυτό το οποίο προτίθεται να φέρει προς ψήφιση δεν είναι κάτι επαναστατικά διαφορετικό από αυτό το οποίο ήδη ισχύει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ παράλληλα τόνισε πως «ένας άνδρας μόνος του δεν θα μπορεί να έχει παιδί με υποβοηθούμενη μητέρα».

«Έχουμε 20 χώρες στην Ευρώπη όπου ήδη έχει νομοθετηθεί η ισότητα στο γάμο, 15 είναι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν πάμε δηλαδή να ανακαλύψουμε την πυρίτιδα, ούτε να κάνουμε κάτι το οποίο ξεφεύγει από αυτό το οποίο συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες», είπε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.

Τι είναι λοιπόν αυτό που ισχύει νομικά στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και παγκοσμίως, στο θέμα της νομιμοποίησης του γάμου ανάμεσα σε άτομα το ίδιου φύλου και/ή της ίδιας ταυτότητας φύλου;

Γάμος ομόφυλων ζευγαριών: Το νομικό καθεστώς των χωρών

Το πρώτο ομόφυλο ζευγάρι που παντρεύτηκε -βρίσκοντας κάποιο παραθυράκι στον νόμο- στη σύγχρονη εποχή ήταν οι Μάικλ Μακόνελ και Τζακ Μπέικερ το 1971 στην Μινεσότα των ΗΠΑ. Ο πρώτος νόμος όμως που προέβλεπε την ισότητα στο γάμο μεταξύ ομόφυλων και ετερόφυλων ζευγαριών ψηφίστηκε στις Κάτω Χώρες το 2000 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2001.

Από τότε, περισσότερες από 30 χώρες έχουν θεσπίσει νόμους που επιτρέπουν στα ομόφυλα ζευγάρια να παντρεύονται, κυρίως στην Ευρώπη και την Αμερική.

Συνολικά, σήμερα σε 36 χώρες σε όλον τον κόσμο είναι πλήρως νόμιμος ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών, με τις περισσότερες από αυτές να εντοπίζονται στην Ευρώπη.

Η τελευταία χώρα που προστέθηκε στη λίστα είναι η Εσθονία. Στις 20 Ιουνίου 2023, το κοινοβούλιό της ψήφισε υπέρ της ισότητας του γάμου. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2024. Η Σλοβενία την πρόλαβε και έγραψε ιστορία το 2022 ως η πρώτη χώρα του πρώην ανατολικού μπλοκ που νομιμοποίησε το γάμο και την υιοθεσία για τα ομόφυλα ζευγάρια.

Ας δούμε αναλυτικά τις χώρες της Ευρώπης όπου επιτρέπεται ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών:

Ηνωμένο Βασίλειο
Ελβετία

Σουηδία
Ισπανία
Σλοβενία

Πορτογαλία
Νορβηγία
Κάτω Χώρες
Μάλτα

Λουξεμβούργο
Ιρλανδία
Ισλανδία
Γερμανία

Γαλλία
Φινλανδία
Εσθονία
Δανία

Βέλγιο
Αυστρία
Ανδόρρα

Στην αμερικανική ήπειρο, τα ομόφυλα ζευγάρια μπορούν νόμιμα να παντρεύονται σε:

ΗΠΑ
Καναδά

Μεξικό
Κόστα Ρίκα
Κούβα

Κολομβία
Αργεντινή
Βραζιλία

Χιλή
Εκουαδόρ
Ουρουγουάη

Στην Ωκεανία, Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία από την προηγούμενη δεκαετία έχουν νομοθετήσει υπέρ των γάμων των ομόφυλων ζευγαριών, στην Ασία μόλις δύο χώρες έχουν προχωρήσει σε αντίστοιχη ρύθμιση (Νεπάλ και Ταϊβάν), ενώ στην Αφρική μόνο η Νότια Αφρική.

Σε άλλες 10 χώρες σε όλον τον κόσμο (μεταξύ αυτών και η Ελλάδα) τα ομόφυλα ζευγάρια μπορούν να συνάψουν σύμφωνο συμβίωσης εφόσον το επιθυμούν.

Για όλα τα υπόλοιπα κράτη στον κόσμο, είτε δεν υπάρχει καν νομική αναγνώριση, είτε το νομικό πλαίσιο είναι λιγότερο ή περισσότερο σύνθετο για τα ομόφυλα ζευγάρια.

Διαδικασίες νομιμοποίησης

Δεν έφτασαν όλες οι χώρες με τον ίδιο τρόπο στην νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ομοφύλων.

-24 χώρες έχουν νομιμοποιήσει τον γάμο μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου σε εθνικό επίπεδο μέσω νομοθεσίας. Μεταξύ αυτών, η Αυστραλία, η Ιρλανδία και η Ελβετία τον νομιμοποίησαν μέσω νομοθεσίας μόνο μετά από ψηφοφορίες σε εθνικό επίπεδο.

-10 χώρες έχουν νομιμοποιήσει τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών σε εθνικό επίπεδο μέσω δικαστικών αποφάσεων: η Αυστρία, η Βραζιλία, η Κολομβία, η Κόστα Ρίκα, ο Ισημερινός, το Μεξικό, η Σλοβενία (ακολουθούμενη από εθνική νομοθεσία), η Νότια Αφρική, η Ταϊβάν και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

-2 χώρες, η Νότια Αφρική και η Ταϊβάν, θέσπισαν νομοθεσία για τη νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου αφού τους το επέβαλαν δικαστήρια.

Τέλος, να θυμίσουμε ότι για τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία μόλις πριν από ένα μήνα περίπου, ο πάπας ενέκρινε για τους καθολικούς ιερείς τη δυνατότητα να ευλογούν ζευγάρια του ίδιου φύλου, εφόσον αυτή η ευλογία δεν αποτελεί μέρος κάποιου εκκλησιαστικού τελετουργικού. «Ας παραμείνουμε σε επαγρύπνηση στις άκαμπτες ιδεολογικές θέσεις που συχνά, μεταμφιεσμένες σε καλές προθέσεις, μας χωρίζουν από την πραγματικότητα και μας εμποδίζουν να προχωρήσουμε», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Πηγές: BBC, Equaldex, Hrc.org, ertnews.gr